Uşak HalısıUşak Halısı: Sık Sorulan Sorular
Uşak halısı hakkında en sık sorulan soruları burada topladık. Coğrafi işaret, teknik özellikler, desenler, bakım ve eski halılarla ilgili cevaplar kısa tutuldu; her konunun ayrıntısı ilgili sayfada yer alıyor. Teknik bilgiler TÜRKPATENT'in coğrafi işaret belgesine dayanır.
Uşak halısı ve coğrafi işaret
Uşak halısı nedir?
Uşak halısı, Batı Anadolu'daki Uşak'ta dokunan ve 15. yüzyıldan itibaren Avrupa'da ünlenmeye başlayan düğümlü, el dokuma halıdır. Coğrafi işaret belgesine göre iki ana tipi madalyonlu ve yıldızlı Uşak halılarıdır. Ayrıntılar ana sayfada yer alır. Uşak halıları bugün Avrupa ve Amerika'daki pek çok müze koleksiyonunda bulunur ve Uşak'ta dokunmaya devam eder.
Uşak halısının coğrafi işareti var mı?
Evet. Uşak halısı, TÜRKPATENT tarafından 152 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Belgede coğrafi sınır Uşak, kullanım biçimi markalama olarak gösterilir; tescil ettiren Uşak Ticaret ve Sanayi Odası'dır. Belgede ayrıca halının teknik özellikleri ve denetim yöntemi tanımlanır.
Mahreç işareti ile menşe adı arasındaki fark nedir?
Menşe adında ürünün üretim, işleme ve diğer işlemlerinin tamamının belirlenen coğrafi alanda yapılması gerekir. Mahreç işaretinde ise bu işlemlerden en az birinin o alanda yapılması yeterlidir. Uşak halısı mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Bu ayrım, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nda yapılır. Coğrafi işaret, ürünün o yöreyle bağını ve belirli özelliklerini koruma altına alır.
Ushak ve Oushak aynı şey mi?
İki yazım da Uşak adının yabancı dillerdeki karşılığıdır. Ancak "Oushak" uluslararası pazarda zamanla bir üslup adı gibi de kullanılmaya başlanmıştır; bu adla satılan her halı Uşak'ta dokunmuş olmayabilir. Ayrıntılar Ushak ve Oushak sayfasında.
Teknik özellikler
Uşak halısında hangi düğüm kullanılır?
Coğrafi işaret belgesine göre düğüm tarzı Türk düğümüdür (Uşak çift düğüm). Türk düğümü simetriktir; her düğüm yan yana iki çözgü ipliğinin arasından geçirilir ve bu iki çözgüye bağlanır. Dokumada, halının boyutlarına göre uzunlukları değişen demir tezgâhlar kullanılır.
Uşak halısının ilmek sıklığı ve hav yüksekliği nedir?
Belgede desimetrekarede 675 ile 2000 arasında ilmek, 5 ile 7 mm arasında hav yüksekliği tanımlanır. Belgede kalite "25×40 ile 25×50 arası" olarak gösterilir. Bu özelliklerin açıklaması el dokuma Uşak halısı sayfasındadır.
Uşak halısında kök boya mı, sentetik boya mı kullanılır?
Belgede iki boya türü tanımlanır: bitki özlü boyalarla yapılan kök boya ve sentetik bir boyarmadde grubu olan metal kompleks boya. Belgeye göre her iki boya da insan vücuduna zarar vermeyen ve kanserojen madde içermeyen boyalardır. Bir halıda hangi boyanın kullanıldığını yalnızca bakarak kesin söylemek zordur; satıcıdan yazılı bilgi istemek en doğru yoldur.
Madalyonlu ve yıldızlı Uşak halısı arasındaki fark nedir?
Madalyonlu Uşaklarda orta eksende yuvarlak, yanlarda sivri dilimli madalyonlar sıralanır ve bazı örnekler 10 metreye ulaşır. Yıldızlı Uşaklar ise sekiz köşeli yıldızlarla küçük baklavaların sırayla tekrarlandığı, çoğunlukla kırmızı zeminli orta boy halılardır. Bkz. desenler.
Bakım, eski halılar ve bu site
El dokuma halı nasıl temizlenir?
Düzenli ve nazik süpürme, lekelere ovalamadan hemen müdahale ve gerektiğinde el dokuma halılarda deneyimli profesyonellere yıkatma önerilir. Ayrıntılar bakım ve temizlik sayfasında.
Eski halımın yaşını ve değerini nasıl öğrenebilirim?
Bir halının yaşı, özgünlüğü ve durumu ancak halıyı yerinde inceleyen bir uzman tarafından değerlendirilebilir. Uzmana hangi soruları sorabileceğinizi eski ve antika Uşak halısı sayfasında anlattık.
Kilim ile halı arasındaki fark nedir?
Halıda her ilmek çözgüye düğümlenir ve kesilerek hav oluşturulur; bu da halıya kalınlık ve yumuşaklık verir. Kilim ise havsız bir düz dokumadır; desen, çözgüyü örten renkli atkı iplikleriyle oluşur. Kilimin özelliklerini Uşak kilimi sayfamızda anlattık; kilim hafif ve ince olduğu için yaz aylarında ve duvar süsü olarak da kullanılır.
Bu sitede halı satılıyor mu?
Hayır. usakhalisi.com bir bilgi sitesidir; ürün satışı yapılmaz ve fiyat bilgisi verilmez. Halı almayı ya da satmayı düşünüyorsanız bu sitedeki rehberler doğru soruları sormanıza yardımcı olabilir; ancak belirli bir halının değerlendirilmesi için onu yerinde inceleyecek bir uzmana başvurmanız gerekir. Bize yazdığınızda yalnızca genel bilgi verebiliriz.
Bu sayfadaki bilgiler hakkında
Teknik özelliklere ilişkin cevaplar, TÜRKPATENT'in yayımladığı Uşak Halısı coğrafi işaret belgesine dayanır. Belgede tanımlanan değerler, coğrafi işaret kapsamındaki Uşak halısı için geçerlidir; Uşak dışında ya da farklı tekniklerle dokunmuş halılar bu değerlerden farklı olabilir. Tarihî konularda yalnızca genel kabul görmüş bilgileri yazdık; belirli bir halının dönemi ve kaynağı hakkında kesin bilgi için uzman görüşü gerekir.
Sorunuz burada yoksa, ilgili rehbere bakabilir ya da sayfanın altındaki e-posta adresinden bize yazabilirsiniz. Halı satışı ya da değerlendirmesi yapmadığımızı, yalnızca genel bilgi verebileceğimizi hatırlatırız. Sitenin amacını ve kaynaklarımızı hakkında sayfasında anlattık.
Kaynak: TÜRKPATENT, Uşak Halısı coğrafi işaret belgesi, tescil no 152 (PDF)